We missen ‘GOED’ en ‘SAMEN’

Twee van onze recente posts over het Stambewustzijn benadrukten de zorg voor elkaar, het SAMEN activiteiten ontplooien en elkaar helpen herinneren dat je oorspronkelijk GOED bent. Ze riepen veel reacties op, die in grote meerderheid aangeven “dat wij er nog veel van kunnen leren.”

Kennen wij in deze Westerse wereld dan geen Stambewustzijn? Wij zijn allemaal tegelijk lid van meerdere groepen: je gezin, familie, vriendenkring, club, vereniging, collega’s, etc. Elke groep heeft zijn eigen sfeer, ongeschreven regels en gewoonten. Je kunt daarom zeggen dat we in evenzoveel stammen leven. Maar als zoveel mensen zeggen dat we nog veel van de oorspronkelijke stammen kunnen leren, zeggen zij eigenlijk dat we het essentiële aspect van ‘GOED’ en ‘SAMEN’ in onze moderne ‘stammen’ missen.

Er is één groot verschil tussen onze ‘stammen’ en de oorspronkelijke, dat verder gaat dan het feit dat men vroeger slechts lid was van één stam en wij van meerdere. Lid zijn van een traditionele stam was je complete identiteit; sterker nog, als individu bestond je niet eens. Alles wat je was, deed, dacht en voelde, was de groep, was de stam. Dat is voor ons vrijwel onmogelijk om in te voelen of te begrijpen. Dat is de reden dat we van het ‘Stambewustzijn’ al snel denken, dat het ver achter ons ligt.

Waarschijnlijk is dat de reden dat we ‘Stambewustzijn’ als iets primitiefs zien, dat alleen zichtbaar wordt, als twee rivaliserende groepen met elkaar op de vuist gaan. Ongemerkt hebben we ‘Stamdenken’ en ‘Stambewustzijn’ daarmee versmalt tot een fenomeen dat alleen over ‘wij-zij’ gaat, dat het gevaar van strijd inhoudt en dat alleen zo zichtbaar wordt.

Maar een stam zal alleen een gevecht aangaan als de tegenstander het voortbestaan en de veiligheid van de stam in gevaar brengt of als een buitenstaander binnen de stam komt en de ongeschreven regels breekt. In de stam draait het dus in de eerste plaats om de zorg voor elkaar, om het samenwerken, weten dat je oorspronkelijk goed bent en elkaar daarin bevestigen. De stamleden zullen elkaar onvoorwaardelijk blijven dragen om zo de stam bij elkaar te houden. Dat is goed te begrijpen als je bedenkt dat een stam oorspronkelijk helemaal op zichzelf aangewezen was.

Wij zijn ook op onszelf aangewezen, maar als individu. Ieder moet het voor zich en alleen zien te redden. Maar omdat we geleerd hebben zo naar onszelf en anderen te kijken, zijn we kwijtgeraakt wat de kracht van het Stambewustzijn in wezen is. En ondertussen missen we het wel. Dat wordt zichtbaar in twijfel, in eenzaamheid en in de veel herhaalde verzuchting dat we nog veel van de traditionele stammen kunnen leren…

Moeten we dan weer helemaal terug naar het Stambewustzijn? Moeten we onze  individualiteit vergeten? Dat kan niet en het hoeft ook niet. Onze op het individu gerichte wereld laat je op subtiele wijze denken dat je òf het één, òf het ander bent. Zodra je je dat bewust wordt, zie je direct dat het niet klopt. Je bent zowel een individu als ook lid van de verschillende groepen (stammen). Ergens in jezelf is dus zowel ruimte voor het Stambewustzijn als voor het Individualiserend Bewustzijn. Afhankelijk van de situatie stap je over van het één in het ander. Maar als je denkt dat het Stambewustzijn alleen een ‘state of mind’ is die aanzet tot ‘wij-zij’ en daarmee tot strijd, blijf je er het liefst zo ver mogelijk bij uit de buurt. Dan is het Individualiserend Bewustzijn je veiligste plek. Dan weet je niet eens meer dat zorg, samenwerken en elkaar bevestigen dat je goed bent, de vertrouwde haven van het Stambewustzijn is, waaraan je je volledig kan overgeven. Dan vraag je je bij iemand die dat als vanzelf uitstraalt af, wat die van je wil.

In één van de reacties werd ‘Dunbar’s number’, populair ‘je monkey-sphere’, genoemd. Dit is een wetenschappelijke theorie die stelt dat een mens met maar een beperkt aantal mensen een warme sociale band kan opbouwen. Hoe objectief ze ook zijn, geen enkele wetenschapper ontkomt er aan dat hij door de bril van zijn eigen Bewustzijnsvorm naar zijn onderzoek kijkt. Deze theorie is ontstaan door de visie van het Individualiserend Bewustzijn op een aantal fenomenen van het Stambewustzijn. Zo ontstaat de suggestie dat je om je veilig te voelen, eenzaamheid en angst op te lossen, alleen op die beperkte groep kan terugvallen. Als je dat aanneemt en tegelijk je eigen individuele zijn de ruimte wil geven die het vraagt en verdient, blijf je steken in het idee dat je voor het één of het ander moet kiezen en je ze dus niet kan verenigen.

Wil dit zeggen dat het altijd onmogelijk is om je individualiteit met deze principes van ‘GOED’ en ‘SAMEN’ te verenigen? Nee, maar het kan alleen als je ‘out of the box’ denkt op de manier die Einstein omschreef: “Je kunt een probleem niet oplossen binnen de Bewustzijnsvorm waarin het ontstaan is. Daarvoor moet je de wereld met nieuwe ogen bekijken.” Degene die deze reactie stuurde, verwoordde het mooi: “Je zult de stap moeten zetten om met mensen buiten je ‘monkey-sphere’ een soort basisband te ontwikkelen (houd van je naaste) zonder dat je ze vaak spreekt”. Terecht voegt ze er aan toe: “Dit is een intern proces en het individu zal hiervoor kiezen op het moment dat het individu dit probleem inziet.”

Dit interne proces betekent in feite het integreren van een derde Bewustzijnsvorm, het Verenigend Bewustzijn. Daarin is ‘GOED’ en ‘SAMEN’ mogelijk zonder de basis van een stam of ‘monkey-sphere’. Zoals iemand onlangs tegen me zei: “Ik heb soms zulke mooie en intense contacten. Zomaar, ineens. En dan is het ook goed, want misschien zien we elkaar nooit meer.” Daarin doet wie je als individu bent, wat je voelt, ziet en waar je goed in bent, helemaal mee.

Nu zou je kunnen denken: “Mooi, dat is het streven, ik kan dan Stambewustzijn en Individualiserend Bewustzijn achter me laten.” Dan kijk je opnieuw door de bril die zegt dat je maar één iets kan zijn. Nee, zodra je het ziet, is er in jezelf ruimte voor alle drie Bewustzijnsvormen. En staat, van moment tot moment, één van die drie vooraan. Als de andere twee er helemaal mogen zijn, kijken ze ondertussen over je schouder mee. En kan je, ter plekke of achteraf, de situatie ook nog eens door die andere bril bekijken.

Dat is de keuze voor een nieuwe weg, die je blik veel groter maakt en een ‘intern proces’ in gang zet, dat je gerust een transformatie kunt noemen…

Krijn en Karin Koetsveld.

This entry was posted in Blog. Bookmark the permalink.